Cảm nhận của em về bài thơ Tỏ lòng

Cảm nhận của em về bài thơ Tỏ lòng
Đánh giá bài viết

Đề bài: Cảm nhận của em về bài thơ “Tỏ lòng” (Thuật hoài) của Phạm Ngũ Lão.

Bài làm

Cảm nhận của em về bài thơ Tỏ Lòng – Trong lịch sử nước nhà, thời đại nhà Trần là một trong những thời đại có nhiều dấu ấn sâu đậm nhất. Những thành tựu mà quân dân nhà Trần làm cho đất nước trên tất cả các lĩnh vực văn hóa, chính trị, quân sự, kinh tế hay tôn giáo… đã đưa thời kì này nâng lên thành chất hào khí Đông A ngút trời. Hào khí ấy đã được bài thơ “Tỏ lòng” của vị tướng quân tài ba Phạm Ngũ Lão ghi lại.

“Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu

Tam quân tì hổ khí thôn ngưu

Nam nhi vị liễu công danh trái

Tu thính nhân gian thuyết Vũ Hầu”

Phạm Ngũ Lão (1255-1320) là một danh tướng nổi tiếng vào thời Trần. Ông không chỉ nổi tiếng là văn võ toàn tài, là cánh tay đắc lực cho Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn mà còn được biết đến như một nhà thơ tiêu biểu thời bấy giờ.

Nhắc đến bài thơ “Tỏ lòng” hay còn gọi là “Thuật hoài”, người đọc thấy rõ chủ nghĩa anh hùng yêu nước và hào khí Đông Á của quân dân nhà Trần được Phạm Ngũ Lão thể hiện bằng cả tấm lòng trung hiếu và chí khí nam nhi.

Bài thơ “Tỏ lòng” được làm bằng chữ Hán, viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt của thơ Đường cổ. Với hình ảnh giàu tính biểu tượng, ngôn từ ngắn gọn, sắc sảo, giọng thơ hùng hồn, vang vọng như một bài Hịch ra trận, qua đó tác giả thể hiện quan điểm về thế sự và lòng trung quân ái quốc tuyệt đối cũng như nỗi “thẹn” của mình.

 “Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu

Tam quân tì hổ khí thôn ngưu”

(“Múa giáo non sông trải mấy thu

Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu”)

Hai câu thơ đầu tiên, Phạm Ngũ Lão tập trung thể hiện vẻ đẹp hùng dũng và tinh thần đoàn kết vượt mọi khó khăn gian khổ của những binh lính thời nhà Trần. Hình ảnh đoàn binh nhà Trần hiện lên hiên ngang với điệu “múa giáo”. Cây giáo sắt nặng người thường khó có thể sử dụng. Nhưng với binh lính, cây giáo không chỉ quen thuộc, nhuần nhuyễn mà còn nâng lên thành nghề, thành nghệ thuật “múa”. Nhưng việc dịch “hoành sóc” thành “múa giáo” không thể hiện hết được chất lẫm liệt, rắn giỏi của những người binh lính.

Loading...

Cảm nhận của em về bài thơ Tỏ lòng

Cảm nhận của em về bài thơ Tỏ Lòng

Với cây giáo trên tay, họ tung hoành khắp “giang sơn”. Từ “giang sơn” không chỉ thể hiện chiều rộng của diện tích, chiều dài của lãnh thổ mà nó chứa đựng cả một mối cơ nghiệp quốc gia hàng ngàn năm, từ những ngày các vua Hừng lập nước, hàng trăm thế hệ giữ nước.

Còn thời gian được miêu tả là “kháp kỉ thu”, tức là gần cả thế kỉ nay. Yếu tố thời gian tính bằng đơn vị thế kỉ. Yếu tố không gian nhưng mênh mông, bạt ngàn, vô tận như vũ trụ bao la. Làm chủ thời gian, không gian ấy, quân dân nhà Trần hiện lên không tuổi tác, không cá thể mà như một khối vững mạnh vần vũ khí thế qua nhiều triều đại.

Về số lượng binh lính, tác giả dùng từ “tam quân”. Tam quân khiến ta liên tưởng tới cả ba vùng biển – đât – trời.

Sức mạnh thể lực của quân Trần được ví như “nuốt trôi trâu”. Vẻ đẹp khí chất lấn át hết cả sao Ngưu trên trời, nội lực binh lính như loài hổ chúa nuốt trôi cả một con trâu mộng. Thử hỏi quân giặc nào có thể chống đỡ?

Từ khí thế chạm trời xanh, giọng thơ dần trở lại chiêm nghiệm ở những câu thơ cuối:

“Nam nhi vị liễu công danh trái

Tu thính nhân gian thuyết Vũ Hầu”

(Công danh nam tử còn vương nợ

Luống thẹn tai nghe thuyết Vũ Hầu)

Nhà thơ Phạm Ngũ Lão bàn về chuyện nam nhi, chuyện mà xưa ông Nguyễn Công Trứ cũng nhắc tới chí làm trai:

“Làm trai đứng ở trong trời đất

Phải có danh gì với núi sông.”

Mặc dù lịch sử ghi nhận Phạm Ngũ Lão là một vị tướng tài giỏi, lập nên bao công trạng hiển hách cho triều Trần. Tuy nhiên, suốt đời Phạm Ngũ Lão vẫn canh cánh trong lòng một chữ “thẹn”. Những gì ông làm được cho dân, cho nước với ông vẫn đủ. Công danh vẫn là một thứ gì đó mà ông còn “vương nợ” – cái nợ mà khi ra đi rồi ông vẫn vấn vương, nuối tiếc vì chưa trả hết. Cho nên, Phạm Ngũ Lão khi nghe chuyện về Vũ Hầu mới cảm thấy “luống thẹn”. Vũ Hầu còn được gọi là Gia Cát Lượng – một người quân sư tài năng có mưu lược hơn người, một quân sư tài ba, một nhân cách thanh cao sáng ngời của nước Trung Hoa xưa. Cũng chính vì tâm trạng đó mà người đọc càng cảm phục hơn một con người tài năng nhưng rất mực khiêm tốn, biết mình biết ta, nặng tình yêu nước. Nhận thức về nghĩa vụ của đấng nam nhi thời bấy giờ của Phạm Ngũ Lão cũng là nhận thức chung của nhiều nho gia yêu nước khác.

Thông qua bài thơ “Tỏ lòng”, Phạm Ngũ Lão cho ta một cái nhìn sâu sắc hơn về thời đại nhà Trần, về Hào khí Đông A lừng lẫy trong lịch sử dân tộc và tâm sự của một con người luôn khát khao phục vụ đất nước, nhân dân. Tuy đã là người của thiên cổ nhưng ngày nay bao thế hệ vẫn nhắc đến ông như một tấm gương sáng ngời về sống và cống hiến.

Hoài Lê

Loading...