Cảm nhận 12 câu đầu đoạn trích Trao Duyên

Cảm nhận 12 câu đầu đoạn trích Trao Duyên
Đánh giá bài viết

Đề bài: Cảm nhận của em về 12 câu đầu đoạn trích “Trao duyên” trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du.

Bài làm

Cảm nhận 12 câu đầu đoạn trích Trao Duyên – Nguyễn Du tên chữ là Tố Như, là người con của mảnh đất Hà Tĩnh giàu truyền thống hiếu học. Ông sinh ra và lớn lên trong một gia đình phong kiến quý tộc song luôn sống trong nỗi phẫn uất, căm giận chế độ xã hội đầy nhiễu nhương, biến động. Ông luôn thấu hiểu và cảm thông sâu sắc với số phận người phụ nữ tuy “hồng nhan” mà bạc mệnh. Trong đó, đoạn trích “Trao duyên” trong tác phẩm “Truyện Kiều” chính là nỗi ai oán khôn cùng về thân phận người phụ nữ mà Nguyễn Du gửi gắm:

“Cậy em em có chịu lời

Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa

Giữa đường đứt gánh tương tư,

Keo loan chắp mối tơ thừa mặc em.

Kể từ khi gặp chàng Kim,

Khi ngày quạt ước, khi đêm chén thề.

Sự đâu sóng gió bất kỳ,

Hiếu tình khôn lẽ hai bề vẹn hai?

Ngày xuân em hãy còn dài,

Xót tình máu mủ, thay lời nước non.

Chị dù thịt nát xương mòn,

Ngậm cười chín suối hãy còn thơm lây.”

Đoạn trích “Trao duyên” là một trong những phần gây xúc động nhất của tác phẩm, nó lột tả bi kịch của nhân vật Thúy Kiều khi buộc phải từ bỏ tình yêu cao đẹp với Kim Trọng để làm tròn chữ “hiếu” với gia đình. Thúy Kiều quyết định trao duyên hồng cho người em gái là Thúy Vân để Thúy Vân thay Mình báo đáp tình yêu của Kim Trọng – đó là cách giải quyết đau đớn và ám ảnh lòng người. Qua đó, Nguyễn Du muốn ca ngợi phẩm chất của người phụ nữ phong kiến xưa và lên tiếng tố cáo chế độ xã hội bất công đã đẩy người phụ nữ vào bước đường bi kịch.

Đoạn thơ bắt đầu từ lời nhờ cậy bất bình thường:

“Cậy em em có chịu lời

Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa”

Cảm nhận 12 câu đầu đoạn trích Trao Duyên

Cảm nhận 12 câu đầu đoạn trích Trao Duyên

Xưa lay việc nhờ vả giữa bề dưới với bề trên mới phải quỳ lạy. Thế nhưng, Thúy Kiều là bậc làm chị lại quỳ lạy em mình, điều này cho thấy tính quan trọng của lời nhờ vả. Cái “lạy” ở đây mang tính bắt buộc hơn là nhờ. Đây cũng là cái quỳ lạy đi ngược với lễ giáo phong kiến, cho thấy Kiều là người phụ nữ có chính kiến, có tư tưởng bạo dạn. Những từ như “cậy”, “chịu”, “lạy”, “thưa” chỉ hành động vừa nhún nhường vừa nghiêm túc vừa như yêu cầu để dự báo cho một lời đề nghị trái ngang:

“Giữa đường đứt gánh tương tư

Keo loạn chắp mối tơ thừa mặc em”

Đúng là lời đề nghị trái ngang thật! Vì cơ sự bất ngờ mà Thúy Kiều và người yêu là Kim Trọng phải chịu “đứt gánh tương tư”. Tác giả sử dụng từ “đứt” để bộc lộ bản chất bất ngờ, đau đớn, phẫn uất khi chứng kiến xã hội cổ hủ chà đạp lên tình yêu đôi lứa cao đẹp.

Phải đau đớn bán thân chuộc cha, Kiều không còn cách nào khác để báo đáp tình cảm chân thành của chàng Kim ngoài việc nhờ Thúy Vân giúp nàng tiếp nối mối duyên hồng. Cái duyên hồng ấy Thúy Kiều gọi là “tơ thừa”. Tình yêu phải xuất phát từ trái tim của hai phía. Ở đây, Kiều lại trao cho Vân “tình yêu” của mình với Kim Trọng. Thật là hành động “quá đáng”. Nhưng càng “quá đáng” thì càng làm rõ nỗi đau đớn trong lòng Thúy Kiều. Phải tự tay đem tình yêu của mình cho người khác không đau đớn sao được?

Đến đây, trong đầu Kiều như mường tượng lại quá khứ thắm nồng bên chàng Kim:

“Kể từ khi gặp chàng Kim,

Khi ngày hẹn ước, khi đêm chén thề.”

Một kẻ “yểu điệu thục nữ”, một kẻ thì “quân tử hảo cầu”, ta còn tưởng rằng cặp “trai tài gái sắc” ấy sẽ có tình yêu lưu truyền thiên cổ? Những lời hẹn ước, những ngày nâng chén rượu thề xưa kia ấy đáng quý biết bao. Còn nay:

“Sự đâu sóng gió bất kỳ,

Hiếu tình khôn lẽ hai bề vẹn hai?”

Cụm từ “sóng gió bất kỳ” nhắc tới cuộc sống con người trong chế độ cũ – chế độ độc tài, quan nhũng nhiễu, dân ganh đua, đạo đức băng hoại. Làm gì có ai gặp sự cố, tai nạn mà không biết nguyên nhân? Một gia đình yên ấm, thịnh vượng như gia tộc nhà Kiều cũng không biết “tai bay vạ gió” từ đâu mà khiến gia đình “tan nhà nát cửa”. Câu hỏi “sự đâu” đã có trong nó câu trả lời. Không đâu khác chính là chế độ xã hội. Xã hội đầy rẫy bất công, oan trái đẩy Kiều vào bước đường phải chọn giữa “hiếu” và “tình”. Câu hỏi “làm thế nào để vẹn cả đôi đường?” cứ quanh quẩn mãi trong đầu người con gái đa cảm.

Giải thích cho cách làm không hợp tình của Kiều, tác giả viết:

“Ngày xuân em hãy còn dài,

Xót tình máu mủ, thay lời nước non.”

Vì tuổi xuân và tương lai của Thúy Vân vẫn còn sáng lạn. Trong khi Kiều:

“Chị dù thịt nát xương mòn,

Ngậm cười chín suối hãy còn thơm lây.”

Kiều đã thấy cái cảnh “thịt nát xương mòn”, nơi “chín suối” của mình trong tương lai.

Vì thế, nếu Vân có nghĩ tới “tình máu mủ” thì hãy giúp Kiều. Kiều dù có không còn trên cõi đời này vẫn sẽ nghĩ tới ơn nghĩa đó. Tiếng thơm của Vân sẽ còn mãi đến sau này. Kiều dường như chấp nhận cái chết sẽ đến bất cứ lúc nào. Đây giống hơn một lời trăn trối của người sắp chết với người còn sống. Thế nên lời nhờ cậy ấy càng khó có thể chối từ.

Tóm lại, bài thơ với thể lục bát và bộc bạch dưới lời của chính nhân vật Thúy Kiều nên có khả năng thể hiện nội tâm sâu sắc của người trong cuộc. “Trao duyên” không chỉ đơn giản là trao duyên mà còn là nỗi lòng đau thương của một người phụ nữ đầy bi kịch. Đó là tấm lòng nhân đạo, nhân văn sân sắc của Nguyễn Du.

Hoài Lê

Từ khóa tìm kiếm:

  • cảm nhận 12 câu đầu đoạn trích trao duyên
  • cảm nhận bài trao duyên 12 cau dau

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *